De provincie Limburg gebruikt cookies om jouw surfervaring op deze website gemakkelijker te maken. Meer info
Ga verder
PNC

A tot Z (Merkwaardige bomen)

Mammoetbomen in Sint-Truiden

Mammoetbomen

Sequoia versus Sequoiadendron

De echte "redwood" of kustsequoia (Sequoia sempervirens), bekend van de nevelbossen langs de Amerikaanse westkust, is "de grootste boom ter wereld" en kan 115 m hoog worden. Die redwood valt in Limburg alleen te bewonderen in Bokrijk (arboretum Sectie Quer1) en in Harlaz (Herk-de-Stad). De boom is bij ons vrij zelden aangeplant en niet echt winterhard. Maar door de klimaatopwarming lijkt de soort zich hier steeds beter thuis te voelen.

Een soort die we in onze provincie meer tegenkomen, is de mammoetboom of Sequoiadendron giganteum. Onze exemplaren blijven lilliputters in vergelijking met hun soortgenoten in de Verenigde Staten. Maar dat kan uiteraard ook niet anders. De bomen in de bergen van Californië hebben een achtenswaardige leeftijd van 2.000 tot 3.000 jaar! In Europa is de mammoetboom, ooit Wellingtonia genoemd naar de befaamde Duke of Wellington (een Britse legerleider), voor het eerst in Engeland aangeplant in 1853. We mogen aannemen dat het eerste Belgische exemplaar zo’n 20 jaar later werd aangeplant.

Sequoiadendrons ouder dan 150 jaar zijn er dan ook niet. Maar in die tijd zijn ze in Limburg uitgegroeid tot de dikste en hoogste bomen die we kennen. In parken torenen ze ruim boven al de rest uit en wie wat opmerkzaam is, ziet deze mastodonten onmiddellijk staan. Bij onze bereiken de mammoetbomen een hoogte van 30 tot 40 m. In Amerika worden ze groter: 80 tot 90 meter.

What’s in a name

Een boom die zo indrukwekkend is, wordt vaak geassocieerd met indrukwekkende personages. In de US kennen ze Sequoiadendron giganteum-exemplaren met de naam "Lincoln", "Franklin" en "Monroe". En als het aan de huidige Amerikaanse president ligt, zal er in de toekomst ook wel een "Trump" opdagen.

Maar de grootste, dikste en meest indrukwekkende mammoetboom kreeg de naam van een generaal uit de Amerikaanse burgeroorlog. De "General Sherman" is 83,3 meter hoog, heeft een stamomvang van 31,3 meter (gemeten op 150 cm) en een diameter van 10 m. Zijn leeftijd wordt geschat op 2.700 jaar.

Reden tot bezorgdheid

Net zoals het met veel van de dierlijke mastodonten gelopen is, is het ook niet zo goed gesteld met de  mammoetboom. Alhoewel alle groeiplaatsen in Californië beschermd zijn, laat de verjonging toch te wensen over. De boom staat dan ook op de rode lijst van IUCN (International Union for Conservation of Nature) als "bedreigd" in zijn voorbestaan.

In het wild is de boom bedreigd door habitatverlies en in cultuur wordt "de mammoet" soms beschouwd als een moeilijke gast en scheef bekeken. Ze verdwijnen dan ook meer en meer uit ons cultuurgroen. Hopelijk gaat de Sequoiadendron giganteum niet dezelfde weg op als de Ginkgo of Metasequoia die praktisch enkel nog in groenaanplanten gekend zijn. In de natuur zijn deze bomen virtueel uitgestorven.

De reuzen van Sint-Truiden

De dikste Belgische giganteum groeit in de provincie Luxemburg in het Parc du Rond Chêne in Rendeux. De boom werd in 2017 nog opgemeten en had toen een omtrek van 9,53 m. Hij is in 1891 geplant en heeft een omtrekaangroei van 8 cm per jaar. Deze boom is daarmee het grootste en meest volumineuze levend organisme van de Benelux. Hoeveel CO2 heeft deze reus al niet in zijn stam opgeslagen?

In Limburg staat de dikste Sequoiadendron giganteum in een privé-park in Velm (Sint-Truiden). De stamomvang bedraagt 7,51 m en de hoogte 25,5 m. Deze boom staat dicht bij de spoorlijn Hasselt -Brussel en als je vanuit Sint-Truiden vertrekt kan je hem links bewonderen. 

Ook de hoogste mammoetbomen staan in Sint-Truiden. Op het industrieterrein Schurhoven, aan het vroegere buitenverblijf van de Redemptoristen, staan twee poortwachters (33 m en 31m).  Ze torenen hoog boven Sint-Truiden uit en zijn het best zichtbaar als je de stad vanuit Hasselt binnenrijdt. Ook deze bomen staan aan de linkerkant. De zeer vruchtbare bodem in Haspengouw ligt zeker mee aan de basis van de omvang van de Truiense bomen.

Ook in de Kempen staan prachtige mammoetbomen. Daar hebben ze echter de neiging om hoger te worden en iets smaller in omtrek.

Hoe hoog en dik de mammoetbomen in onze contreien uiteindelijk gaan worden, weten we niet. Veel Sequoiadendron giganteum zijn er overigens nooit aangeplant. Limburg kent maar een vijftigtal bomen met een stamomvang van meer dan twee meter. Echte dikkerds zijn zelfs op enkele handen te tellen.

Mammoetboom zoekt thuis

De reden waarom er zo weinig van deze reuzen te vinden zijn, is dat ze in het verleden vooral rond kastelen zijn aangeplant. Ook langs notariswoningen of in kleine parkjes aangelegd rond een woning waar ooit een bomenliefhebber leefde, vind je mammoetbomen.

Met de "mammoet" is het zowat gesteld zoals met alle grote bomen. De bouwkavels worden alsmaar kleiner, kasteelparken verdwijnen meer en meer of worden overgenomen door openbare besturen. Deze laatste hebben soms andere maatschappelijke opdrachten dan de botanische rijkdom van een park te behouden. De expertise van echte erfgoedhoveniers verdwijnt ook geleidelijk. Groenonderhoud moet vooral gemakkelijk zijn en machinaal kunnen gebeuren. In dat hele verhaal is er geen plaats meer voor bomen die door hun eigenheid een specifiek, arbeidsintensief en dus duur onderhoud vragen.

Een Sequoiadendron aanplanten is ook al geen sinecure. De boom moet met kluit geplant worden (en grote bomen zijn al vlug erg duur) en de hergroei is niet voor de hand liggend. Bovendien is er na de aanplant gedurende 10 tot 15 jaar een goede opvolging nodig. Dat is dus alleen weggelegd voor parken met deskundige erfgoedhoveniers. In privé-tuinen is de aanplant nog zeldzamer. De mammoetboom kan op een veel beperktere ruimte groeien dan een gewone zomereik, maar het is en blijft een reus. Wie er een heeft, legt best geen klinkers of andere verharding rond de boom aan, grint, kiezel of dolomiet is voldoende. 

Tij keren

De Limburgse Bomenwerkgroep wil een positieve beweging teweeg brengen. Het is de bedoeling om alle mammoetbomen van 50 jaar en meer in onze provincie in kaart te brengen. Het aantal bomen wordt nu op 90 geschat (met de grootste concentratie in het Provinciaal Domein van Bokrijk). Met het bomenpatrimonium veilig te stellen, dragen we ook positief bij aan het CO2-verhaal. Bomen nemen immers CO2 op en leggen die vast. Waar mammoetbomen kunnen blijven staan, moeten ze zoveel mogelijk behouden worden.

BELTREES databank
Bomenwerkgroep - facebookpagina
Merkwaardige boom in de kijker

Nieuws

woensdag, 18 juli 2018
hoogstamboomgaard
Alden Biesen, één van de grootste kasteeldomeinen in de Euregio, is ook dé hoogstamboomgaard van Vlaanderen. Het landschap rond de voormalige landcommanderij is één van de weinige plaatsen in Vlaanderen...
maandag, 25 juni 2018
Drie foto's van de boom, samen met de kinderen, de gedeputeerde en Jef Van Meulder
Sinds oktober 2016 inventariseerde de Limburgse Bomenwerkgroep 1.999 merkwaardige bomen in Limburg. Nummer 2.000 is een tulpenboom die op de speelplaats staat van GO! basisschool De Kleurenboom in...
woensdag, 16 mei 2018
Iep Hasselt
In het centrum van Hasselt staat een monumentale iep die gespaard is gebleven van de iepenziekte. De Limburgse Bomenwerkgroep inventariseerde dit prachtexemplaar in 2017. De boom groeit op de hoek van...