De provincie Limburg gebruikt cookies om jouw surfervaring op deze website gemakkelijker te maken. Meer info
Ga verder
PNC
atlas natuursteen in limburgse monumenten. geologie, beschrijving, herkomst en gebruik. Roland  Dreesen, Michiel Dusar en Frans Doperé

Atlas natuursteen in Limburgse monumenten

Wie door het groene Limburg reist en overal de bakstenen getuigenissen van onze behoefte aan huisvesting ziet, vermoedt niet dat onze historische monumenten een schat aan natuurstenen herbergen. Oud-Limburg wordt meestal geassocieerd met leem en vakwerkbouw of met mergelsteen. Maar er is meer. In de atlas "Natuursteen in Limburgse monumenten" werden ruim 35 verschillende steensoorten opgenomen: natuurstenen die aan de buitenkant van toegankelijke historische gebouwen waargenomen konden worden.

Inhoud

Wat deze inventarisatie uniek maakt, is de duidelijke band tussen de historische natuursteen of het bouwwerk dat ermee werd opgetrokken, en het omringende landschap als bron of als transportweg voor het materiaal.
De atlas gaat in de eerste plaats over de identificatie van de natuurstenen, wat zelfs voor specialisten geen gemakkelijke karwei is. Microscopisch onderzoek is meestal nodig om betwistingen over aard, ouderdom en herkomst te beslechten. Stenen mogen dan wel tot een beperkt aantal soorten te herleiden zijn, ze zijn daarom niet minder divers in hun individueel uitzicht dan levende wezens.

Geologische geschiedenis

Ook de geologische ouderdom van de Limburgse natuurstenen is enorm variabel. De oude stenen die een bergvorming meemaakten, zijn doorgaans massief en draagkrachtig. Veel jongere stenen kunnen door allerlei geologische processen dezelfde eigenschappen verwerven. Andere stenen blijven licht en luchtig, ondanks hun geologische ouderdom, en zijn precies daarom bijzonder gegeerd. Een overzicht van de geologische geschiedenis van Limburg met geologische tijdschaal en de classificatie van gesteenten mochten daarom niet ontbreken. Ze verschaffen het referentiekader voor de geologische studie van de natuurstenen.

Het gebruik van natuursteen is tijds- en stijlgebonden. Daarom is het van belang de ouderdom van de bouwwerken te kennen. Bij de inventarisatie van de natuurstenen in de monumenten opteerden de auteurs voor een relatieve ouderdom, volgens de kunsthistorische periode, eerder dan voor de eeuw waarin het gebouw of het deel van het gebouw met de daarin voorkomende natuursteen werd opgetrokken.

Mechanische bewerking

De steen mag op zich een natuurproduct zijn, de bouwsteen is aangepast aan de functie die hij te vervullen had. Daarom is het van belang de natuurlijke kenmerken te onderscheiden van de bewerking die de steen onderging. Vandaar een apart hoofdstuk over mechanische bewerking, als contrast met de natuurlijke structuren die in de natuursteen worden waargenomen.

Door het duale karakter van dit werk, een natuurhistorische beschrijving in een cultuurhistorisch kader, richt het zich zowel tot natuurliefhebbers en streekverkenners als tot architecten en kunsthistorici. Deze studie was voor de auteurs (Roland Dreesen, Michiel Dusar, Frank Doperé) een ontdekkingstocht langs de verste hoekjes van Limburg.

Voor meer info : LIKONA secretariaat